او در ج 2 ذكري نكردهام، زيرا عقيده داشتم او در سال 1308 برآمده است. اين خطا ــ اگر خطايي باشد ــ در زير تبيين ميشود.
وانگ هائو ـ كو كه تخلصش چين ـ چيه بود، در نزد مردم به هائي تسئانگ شين شنگ معروف بود. او عنوان چيه شيه1 (دكتري) داشت. از شاگردان چانگ يوان ـ سو و لي كائو (سيزدهم ـ 2) بود. تاريخ تولد و وفاتش معلوم نيست.
گفته ميشود او اصول قديمي نبض را شرح و بسط داد و آن را با هشت نوع باد مربوط
دانست (؟) و گفت كه همه را ميتوان با شريان مچ در دست چپ دريافت. اصول نبض از
دوران بسيار قديم به ياري تخيل چينيان تبيين شد. قديمترين كتاب معروفشان در
اين زمينه مو چينگ در ده باب است كه به اهتمام وانگ شوـ هو (سوم ـ 2)، تأليف و
منشأ آثار فراواني شد. (دستكم156كتاب چيني در اين زمينه وجود دارد).
جالبترين تحرير مو چينگ به زبان چيني، عربي و به فارسي به فرمان رشيدالدين
فضل الله تهيه شد. به گفتهٴ مو چينگ نبض را در هر دست از سه نقطه ميتوان
گرفت. از مچ دست، از كمي بالاي آن و باز هم از آن بالاتر؛ و براي هر نقطه
ميتوان آن را از پشت يا رو گرفت. بنابراين، دوازده نبض وجود دارد، در هر
دست شش تا. فرض شده است كه هريك از اين نبضها به يكي از اعضاي بدن مربوط
است. بدينترتيب، ميتوان بغرنجيِ ساختگي اين اصول را دريافت، كه به مضحكه
درافتاده است.2
1. رساله در طب داخلي در يك باب، با مقدمهاي به تاريخ 1232. متن چاپي حاوي شرح حالي از موٴلف است، كه مطالب گزارش حاضر قسمتي از آن گرفته شده است.
2. مجموعهٴ نسخههايي براي برخي بيماريها كه بهترتيب نام بيماريها مرتب شده و فهرستي از داروهاي مربوط به هر درد داده شده است. اين رساله در 12 باب است و در سال1237تأليف شده. (اين با تاريخي كه وايلي داده، يعني ((پيش از سال 1241)) تطبيق ميكند، ولي با تاريخ 1331 كه هوبوتر داده ناهماهنگ است. تجربهٴ من نشان ميدهد كه تاريخها و اظهارات وايلي عموماً درست است، در حالي كه هوبوتو در كارش اغلب دقت كمتري نشان داده است.) نظريهٴ غالب اين كتاب، نظريهٴ موسوم به دوازده شاهرگ است. وانگ در اين رساله از چانگ يوان ـ سو بهعنوان ((استادم)) نام ميبرد.
3. رساله دربارهٴ تبها، در 2 باب در شرح نظريهٴ لي كائو. اين احتمالاً كتاب خود لي كائوست كه وانگ هائو ـ كو آن را تحرير كرده؛ عنوان آن ((فهم اين دشوار است)) به ابتكار وانگ انتخاب شده است. از روي دو مقدمهٴ متن چاپي، كه يكي از وانگ است، ميتوان قضاوت كرد كه در